नवी दिल्ली : GST on UPI Payments : आजकाल छोट्या दुकानापासून मोठ्या व्यवसायापर्यंत जवळपास सर्वत्र UPI पेमेंटचा वापर केला जातो. त्यामुळे UPI व्यवहारांवर MDR आणि GST कसा लागू होतो, ग्राहकाच्या खिशातून पैसे जाणार का आणि व्यापाऱ्याला किती रक्कम मिळते, याबाबत अनेकांच्या मनात प्रश्न आहेत.
सर्वात आधी एक गोष्ट स्पष्ट समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. ₹10 हजारांच्या संपूर्ण UPI व्यवहारावर 18 टक्के GST आकारला जात नाही. GST लागू असल्यास तो संबंधित MDR म्हणजेच पेमेंट प्रक्रियेवरील शुल्कावर आकारला जातो.
₹10 हजारांच्या पेमेंटचे गणित कसे? GST on UPI Payments
उदाहरण म्हणून समजा, एखाद्या व्यापाऱ्याला ₹10,000 चे UPI पेमेंट मिळाले आणि त्या व्यवहारावर 0.4 टक्के MDR लागू आहे.
₹10,000 वर 0.4 टक्के MDR म्हणजे ₹40.
या ₹40 वर 18 टक्के GST आकारल्यास तो ₹7.20 होईल.
म्हणजे MDR आणि GST मिळून ₹47.20 शुल्क होईल. त्यानुसार व्यापाऱ्याला मिळणारी रक्कम ₹9,952.80 राहू शकते.
मात्र MDRचा दर आणि तो लागू होण्याच्या अटी व्यवहाराच्या प्रकारानुसार बदलू शकतात. त्यामुळे प्रत्येक ₹10 हजारांच्या UPI व्यवहारात एवढीच रक्कम कापली जाईल, असे समजणे योग्य नाही.
ग्राहकांकडून थेट 18 टक्के GST घेतला जाणार का? GST on UPI Payments
नाही. UPI व्यवहाराची संपूर्ण रक्कम ही GSTच्या कक्षेत येते, असा अर्थ या चर्चेतून काढता कामा नये.
विशेषतः व्यक्ती-ते-व्यक्ती (P2P) UPI व्यवहारांबाबत ग्राहकांकडून MDR आकारला जात नाही. त्यामुळे मित्राला, नातेवाईकाला किंवा दुसऱ्या व्यक्तीला केलेल्या सामान्य UPI ट्रान्सफरला व्यापारी MDRच्या उदाहरणाशी जोडणे योग्य नाही.
मग दुकानदाराला काय परिणाम होऊ शकतो? GST on UPI Payments
व्यापारी व्यवहारांमध्ये पेमेंट प्रोसेसिंगसाठी MDR लागू असल्यास त्याचा परिणाम व्यापाऱ्याच्या सेटलमेंटवर होऊ शकतो. त्यावर GST लागू असल्यास कराची गणना MDRच्या रकमेवर केली जाते; संपूर्ण UPI पेमेंटवर नाही.
यामुळे सोशल मीडियावर फिरणारा “UPI वर 18% GST लागणार” असा सरसकट दावा दिशाभूल करणारा ठरू शकतो.
छोट्या व्यापाऱ्यांसाठी काय? GST on UPI Payments
लहान व्यापाऱ्यांसाठी MDRबाबत वेगवेगळ्या मर्यादा आणि सवलतींच्या तरतुदी आहेत. त्यामुळे दुकानात UPI QR कोड वापरणाऱ्या प्रत्येक व्यापाऱ्याला एकसारखे शुल्क लागते, असेही नाही.
त्यामुळे तुमच्या व्यवहारावर नेमके शुल्क लागू आहे की नाही, हे पेमेंटचा प्रकार, व्यापाऱ्याचा प्रकार आणि संबंधित MDR नियम यावर अवलंबून असेल.
लक्षात ठेवा
UPI पेमेंटच्या संपूर्ण रकमेवर 18% GST नाही.
MDR लागू असल्यास त्यावर GSTची गणना होऊ शकते. त्यामुळे ₹10,000 च्या UPI पेमेंटवर थेट ₹1,800 GST कापला जाईल, असा दावा चुकीचा आहे.
UPI वापरणाऱ्या ग्राहकांनी घाबरण्याचे कारण नाही; मात्र व्यापाऱ्यांनी आपल्या पेमेंट सेवा प्रदात्याकडील MDRचे नियम आणि शुल्क तपासणे महत्त्वाचे आहे.
राज्यातील या कर्मचाऱ्यांच्या बदली धोरणाच्या प्रारूपावर हरकती मागविल्या, जाणुन घ्या.
EPFO नियमांमध्ये मोठा बदल; 35 हजार पगार असणाऱ्यांच्या पेन्शनवर काय परिणाम होणार?
राज्य शासनाच्या मोफत गणवेश बुट व पायमोजे योजनेतंर्गतचा निधी वितरीत! शासन आदेश २४/०९/२०२६. Maharashtra Government Scheme
सरकारी कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांसाठी मोठी बातमी; DA मध्ये 8 टक्के वाढ, आता 50 टक्के महागाई भत्ता
एसटी कर्मचाऱ्यांचे ‘पीएफ’चे पैसे रखडले; १ हजार कर्मचाऱ्यांना अग्रिम रकमेची प्रतीक्षा
PF Salary Limit वाढली! 51 लाख कर्मचाऱ्यांना मिळणार EPFO चा मोठा लाभ
नमस्कार employeesindia.in हि एक न्युज पोर्टल आहे . या पोर्टल वर तुम्हाला तुमच्या हक्काच्या ताज्या घडामोडी वाचण्यास मिळतील . मला पत्रकारिता क्षेत्रामध्ये 5 वर्षाचा अनुभव आहे त्याचा मी या पोर्टल वर लिखाणासाठी उपयोग करत आहे करत आहे .