नवी दिल्ली : When can gratuity be denied : नोकरीच्या काळात अनेक वर्षे सेवा दिल्यानंतर कर्मचाऱ्यांना मिळणारा महत्त्वाचा आर्थिक लाभ म्हणजे ग्रॅच्युइटी. निवृत्ती, नोकरी सोडणे किंवा काही विशिष्ट परिस्थितीत सेवा समाप्त झाल्यानंतर कर्मचाऱ्याला ग्रॅच्युइटी मिळते. मात्र, प्रत्येक परिस्थितीत ग्रॅच्युइटी मिळेलच असे नाही. काही गंभीर कारणांमुळे नियोक्त्याला ग्रॅच्युइटी रोखण्याचा किंवा काही रक्कम वसूल करण्याचा अधिकार असतो.
ग्रॅच्युइटी म्हणजे काय? When can gratuity be denied
ग्रॅच्युइटी हा कर्मचाऱ्याला दीर्घकाळ केलेल्या सेवेच्या बदल्यात मिळणारा आर्थिक लाभ आहे. ग्रॅच्युइटीशी संबंधित नियम Payment of Gratuity Act, 1972 अंतर्गत येतात. संबंधित कायद्याच्या कक्षेत येणाऱ्या आस्थापनांमध्ये साधारणपणे ठरावीक सेवा कालावधी पूर्ण केल्यानंतर कर्मचाऱ्याला ग्रॅच्युइटीचा लाभ मिळतो. मृत्यू किंवा कायमस्वरूपी अपंगत्वाच्या काही प्रकरणांत पाच वर्षांची सेवा पूर्ण करण्याची अट लागू होत नाही.
कंपनीची मालमत्ता नुकसान केल्यास काय?
कर्मचाऱ्याने जाणूनबुजून केलेल्या कृतीमुळे कंपनीच्या मालमत्तेचे नुकसान झाले आणि त्या कारणामुळे त्याची सेवा समाप्त करण्यात आली, तर झालेल्या आर्थिक नुकसानीइतकी रक्कम ग्रॅच्युइटीमधून वसूल केली जाऊ शकते. मात्र, कपात ही झालेल्या प्रत्यक्ष नुकसानीपुरतीच असणे अपेक्षित आहे.
गंभीर गैरवर्तन किंवा हिंसक वर्तन
कार्यस्थळी गंभीर गैरवर्तन, हिंसक वर्तन किंवा गंभीर शिस्तभंग केल्यामुळे कर्मचाऱ्याची सेवा समाप्त झाली, तर विशिष्ट परिस्थितीत ग्रॅच्युइटी जप्त करण्याची कारवाई होऊ शकते. त्यामुळे कर्मचाऱ्यांनी संस्थेच्या शिस्तीचे आणि आचारसंहितेचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे.
फसवणूक किंवा बनावट कागदपत्रांचा प्रकार. When can gratuity be denied
फसवणूक, जालसाजी किंवा कंपनीच्या नोंदींमध्ये गंभीर स्वरूपाची छेडछाड केल्याचे सिद्ध झाल्यास आणि त्याच कारणामुळे कर्मचाऱ्याची सेवा समाप्त करण्यात आली असल्यास ग्रॅच्युइटीवर परिणाम होऊ शकतो.
कर्मचारी स्वतःहून नोकरी सोडल्यास?
कर्मचारी स्वतःच्या इच्छेने नोकरी सोडत असल्यामुळेच कंपनीला ग्रॅच्युइटी नाकारता येते असे नाही. पात्रता पूर्ण झालेली असल्यास केवळ राजीनामा दिल्याच्या कारणावरून ग्रॅच्युइटी रोखण्याचा प्रश्न निर्माण होत नाही.
केवळ चौकशी सुरू आहे म्हणून ग्रॅच्युइटी रोखता येते का? When can gratuity be denied
ग्रॅच्युइटी रोखण्यासाठी केवळ चौकशी प्रलंबित असल्याचे कारण पुरेसे नसते. संबंधित गंभीर आरोप, सेवा समाप्तीचे कारण आणि लागू असलेल्या कायदेशीर तरतुदी यांचा विचार करावा लागतो. त्यामुळे कर्मचाऱ्यांनी अशा प्रकरणात आपल्या सेवा कागदपत्रांसह संबंधित कायदेशीर नियम तपासणे महत्त्वाचे आहे.
कर्मचाऱ्यांनी काय लक्षात ठेवावे?
ग्रॅच्युइटी हा कर्मचाऱ्याच्या सेवेशी संबंधित महत्त्वाचा आर्थिक हक्क आहे. त्यामुळे नियुक्तीपत्र, वेतन पावत्या, सेवा कालावधीची कागदपत्रे आणि अनुभव प्रमाणपत्र यांसारखी कागदपत्रे जपून ठेवणे फायदेशीर ठरते. ग्रॅच्युइटीबाबत वाद निर्माण झाल्यास लागू कायदा आणि संबंधित प्रकरणातील तथ्यांनुसार निर्णय घेतला जातो.
८वा वेतन आयोग : सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या पगाराबाबत मोठ्या मागण्या; ३.२५ फिटमेंट फॅक्टर चर्चेत | 8th Pay Commission
मालक-कामगार वादात पोलिसांना हस्तक्षेपाचा अधिकार नाही; उच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निर्णय
जुनी पेन्शनसाठी कर्मचारी संघटना आक्रमक; दिल्लीत आंदोलनाची हाक, लाखो कर्मचारी होणार जमा
राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांनो, सेवेशी संबंधित हे नियम माहिती आहेत का? शासनाच्या निर्णयांकडे लक्ष द्या
सेवानिवृत्त कर्मचाऱ्यांच्या पेन्शनबाबत शासनाचे महत्त्वपूर्ण निर्देश; लाभ वेळेत देण्याच्या सूचना
पोस्ट ऑफिसची खास योजना! ५०० रुपयांपेक्षा कमी प्रीमियममध्ये १० लाखांपर्यंत अपघाती विमा; जाणून घ्या कोणाला मिळणार लाभ
नमस्कार employeesindia.in हि एक न्युज पोर्टल आहे . या पोर्टल वर तुम्हाला तुमच्या हक्काच्या ताज्या घडामोडी वाचण्यास मिळतील . मला पत्रकारिता क्षेत्रामध्ये 5 वर्षाचा अनुभव आहे त्याचा मी या पोर्टल वर लिखाणासाठी उपयोग करत आहे करत आहे .