नवी दिल्ली : UPI Transaction Charges : आजच्या डिजिटल युगात UPI हा पैशांच्या देवाणघेवाणीचा सर्वाधिक वापरला जाणारा पर्याय बनला आहे. चहाच्या टपरीपासून मोठ्या ऑनलाइन खरेदीपर्यंत सर्वत्र UPI द्वारे पेमेंट केले जाते. मात्र, UPI व्यवहारांवरील शुल्काबाबत गेल्या काही दिवसांपासून चर्चा सुरू आहे. त्यामुळे सामान्य ग्राहकांच्या मनातही संभ्रम निर्माण झाला आहे.
सरकारने याबाबत महत्त्वाचे स्पष्टीकरण दिले असून, सामान्य ग्राहकांना UPI वापरण्यासाठी थेट व्यवहार शुल्क भरावे लागणार नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. व्यक्ती ते व्यक्ती म्हणजेच P2P व्यवहारही मोफत राहणार आहेत.
मग UPI वर MDR म्हणजे काय?
MDR म्हणजे Merchant Discount Rate. हे शुल्क ग्राहकांकडून थेट घेतले जाणारे शुल्क नसून, विशिष्ट व्यापारी व्यवहारांशी संबंधित आहे.
15 ऑक्टोबर 2026 पासून ₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या काही Person-to-Merchant म्हणजेच P2M व्यवहारांवर 0.4 टक्के MDR लागू करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. ₹75,000 किंवा त्यापेक्षा जास्त व्यवहारांसाठी MDR ची कमाल मर्यादा ₹300 प्रति व्यवहार ठेवण्यात आली आहे.
ग्राहकांना पैसे द्यावे लागणार का? UPI Transaction Charges
याबाबत सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे UPI पेमेंट करताना ग्राहकांकडून MDR आकारण्याची तरतूद नाही. सरकारने बँकांना व्यापाऱ्यांनी हे शुल्क ग्राहकांकडून वसूल करू नये, याची काळजी घेण्यास सांगितले आहे. तसेच UPI अॅप्सना ग्राहकांकडून वेगळे प्लॅटफॉर्म शुल्क किंवा लपविलेले शुल्क आकारण्यास मनाई करण्यात आली आहे.
व्यक्तीला पैसे पाठवताना शुल्क नाही
तुम्ही मित्र, नातेवाईक किंवा इतर कोणत्याही व्यक्तीला UPI द्वारे पैसे पाठवत असाल, तर P2P व्यवहार मोफतच राहणार आहेत. व्यवहाराची रक्कम कितीही असली तरी या व्यवहारांवर MDR लागू होणार नाही.
छोट्या व्यापाऱ्यांना मोठा दिलासा
छोट्या व्यापाऱ्यांवरील भार कमी ठेवण्यासाठी विशेष तरतूद करण्यात आली आहे. UPI QR कोडद्वारे महिन्याला ₹1 लाखांपर्यंत रक्कम स्वीकारणाऱ्या पात्र छोट्या व्यापाऱ्यांना MDR मधून सूट कायम राहणार आहे.
UPI व्यवहारांवर शुल्क आणण्याची गरज का पडली? UPI Transaction Charges
UPI व्यवहारांचे प्रमाण गेल्या काही वर्षांत प्रचंड वाढले आहे. या डिजिटल पेमेंट व्यवस्थेसाठी सतत नवीन तंत्रज्ञान, सायबर सुरक्षा, फसवणूक प्रतिबंधक यंत्रणा आणि पायाभूत सुविधांवर खर्च करावा लागतो.
सरकारच्या मते, UPI प्रणाली दीर्घकाळ टिकाऊ ठेवण्यासाठी आणि भविष्यात ग्रामीण तसेच निमशहरी भागात तिचा विस्तार करण्यासाठी अधिक शाश्वत आर्थिक व्यवस्था आवश्यक आहे.
UPI अजूनही सामान्य ग्राहकांसाठी मोफत. UPI Transaction Charges
त्यामुळे ‘आता UPI वर पैसे पाठवले तर प्रत्येक व्यवहाराला चार्ज लागणार’ अशी चर्चा अचूक नाही. सध्याच्या नियमांनुसार व्यक्ती-ते-व्यक्ती व्यवहार मोफत आहेत आणि ग्राहकांकडून थेट MDR आकारला जाणार नाही.
नवीन व्यवस्था मुख्यतः ठराविक व्यापारी व्यवहारांवरील MDR शी संबंधित आहे. त्यामुळे UPI वापरणाऱ्या सामान्य ग्राहकांनी सोशल मीडियावरील अपूर्ण किंवा दिशाभूल करणाऱ्या संदेशांवर विश्वास न ठेवता अधिकृत माहिती तपासणे महत्त्वाचे आहे.
राज्य अधिकारी-कर्मचाऱ्यांसाठी 16 सप्टेंबरला 3 महत्त्वाचे शासन निर्णय; जाणून घ्या काय आहे निर्णय
EPFO ची वेतन मर्यादा ₹15,000 वरून ₹25,000; 51 लाख कर्मचाऱ्यांना मोठा फायदा. EPFO Wage Limit
राज्य कर्मचाऱ्यांसाठी 15 सप्टेंबरला 4 महत्त्वाचे शासन निर्णय जारी , जाणुन घ्या बातमी.
राज्य कर्मचाऱ्यांसाठी महत्त्वाच्या घडामोडी; न्यायालयीन निर्णयाचा लाभ, मंत्रिमंडळाचे निर्णय आणि 4 GR
शेतकऱ्यांसाठी मोठी बातमी! १ एप्रिलनंतरचे कर्जावरील व्याजही माफ; कर्जमाफीचा मिळणार मोठा दिलासा
ग्रॅच्युइटीचा नियम बदलणार? फिक्स्ड टर्म कर्मचाऱ्यांना एका वर्षानंतर मिळू शकतो मोठा फायदा. Employee Benefits India
नमस्कार employeesindia.in हि एक न्युज पोर्टल आहे . या पोर्टल वर तुम्हाला तुमच्या हक्काच्या ताज्या घडामोडी वाचण्यास मिळतील . मला पत्रकारिता क्षेत्रामध्ये 5 वर्षाचा अनुभव आहे त्याचा मी या पोर्टल वर लिखाणासाठी उपयोग करत आहे करत आहे .