NPS to OPS Pension Update : केंद्र सरकारच्या पेन्शन व्यवस्थेशी संबंधित एक महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली अर्थात NPS मधून जुन्या पेन्शन योजनेत म्हणजेच OPS मध्ये हस्तांतरण करण्याच्या प्रक्रियेत केंद्र सरकारने बदल केले आहेत. यासाठी केंद्रीय पेन्शन लेखा कार्यालयाने (CPAO) 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी सुधारित मानक कार्यपद्धती (SOP) जारी केली आहे. या बदलामुळे विशिष्ट पात्र प्रकरणांमध्ये पेन्शन हस्तांतरणाची प्रक्रिया अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे.
मात्र, या निर्णयाचा अर्थ सर्व सरकारी कर्मचाऱ्यांना जुनी पेन्शन योजना लागू होणार असा नाही. नवीन कार्यपद्धतीचा मुख्य संबंध सेवेत असताना मृत्यू झालेल्या किंवा दिव्यांगत्वामुळे सेवेतून बाहेर पडलेल्या सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या पात्र पेन्शन प्रकरणांशी आहे.
NPS ते OPS हस्तांतरणाबाबत नेमका काय बदल झाला?
केंद्र सरकारच्या अर्थ मंत्रालयाच्या अंतर्गत येणाऱ्या केंद्रीय पेन्शन लेखा कार्यालयाने NPS मधील काही पेन्शन प्रकरणांचे OPS मध्ये हस्तांतरण करण्यासाठी सुधारित प्रक्रिया निश्चित केली आहे. यापूर्वीच्या प्रक्रियेत येणाऱ्या अडचणी दूर करणे आणि संबंधित प्रकरणांचा निपटारा सुलभ करणे हा या बदलामागील उद्देश आहे.
या नव्या कार्यपद्धतीनुसार, संबंधित कर्मचाऱ्याची पात्रता आणि लागू असलेल्या नियमांच्या आधारे पेन्शन प्रकरण पुढे नेले जाईल. त्यामुळे पात्र लाभार्थ्यांना किंवा त्यांच्या कुटुंबीयांना पेन्शनसंबंधी प्रक्रिया पूर्ण करताना आवश्यक प्रशासकीय मार्गदर्शन मिळण्यास मदत होऊ शकते.
कोणत्या कर्मचाऱ्यांच्या प्रकरणांना मिळू शकतो लाभ?
नव्या नियमांमध्ये प्रामुख्याने दोन प्रकारच्या प्रकरणांचा समावेश आहे.
1. सेवेत असताना मृत्यू झालेल्या कर्मचाऱ्यांची प्रकरणे : NPS अंतर्गत समाविष्ट असलेल्या एखाद्या सरकारी कर्मचाऱ्याचा सेवेत असताना मृत्यू झाल्यास, संबंधित नियमांनुसार त्याच्या कुटुंबाला मिळणाऱ्या पेन्शन लाभांचा विचार केला जाऊ शकतो. अशा पात्र प्रकरणांमध्ये NPS मधून OPS अंतर्गत पेन्शन प्रक्रियेकडे हस्तांतरण करण्यासाठी सुधारित कार्यपद्धती लागू होऊ शकते.
2. दिव्यांगत्वामुळे सेवेतून बाहेर पडलेल्या कर्मचाऱ्यांची प्रकरणे : दिव्यांगत्वामुळे सरकारी सेवा पुढे सुरू ठेवणे शक्य न झालेल्या काही पात्र कर्मचाऱ्यांच्या पेन्शन प्रकरणांनाही या प्रक्रियेचा लाभ मिळू शकतो. मात्र, संबंधित कर्मचाऱ्याचे प्रकरण लागू नियम आणि निर्धारित अटींनुसार पात्र असणे आवश्यक आहे.
त्यामुळे प्रत्येक NPS धारक कर्मचारी या बदलाच्या कक्षेत येईलच असे नाही. कर्मचाऱ्यांनी आपल्या नियुक्तीची तारीख, सेवेशी संबंधित परिस्थिती आणि लागू पेन्शन नियम तपासणे आवश्यक आहे.
NPS आणि OPS यामध्ये काय फरक आहे? NPS to OPS Pension Update
राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली म्हणजे NPS ही अंशदानावर आधारित पेन्शन व्यवस्था आहे. या व्यवस्थेत कर्मचारी आणि सरकार यांचे निर्धारित योगदान जमा केले जाते. निवृत्तीनंतर मिळणारे लाभ जमा झालेली रक्कम आणि संबंधित गुंतवणूक व पेन्शन पर्यायांवर अवलंबून असतात.
दुसरीकडे, जुनी पेन्शन योजना म्हणजे OPS ही संबंधित पेन्शन नियमांनुसार पात्र कर्मचाऱ्यांना निवृत्तीनंतर पेन्शन देणारी व्यवस्था आहे. दोन्ही योजनांचे नियम आणि लाभांची गणना वेगवेगळी आहे.
यामुळे NPS मधून OPS मध्ये हस्तांतरणाचा विषय सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी महत्त्वाचा ठरतो. मात्र, कोणत्या कर्मचाऱ्याला कोणती योजना लागू होईल, हे त्याची पात्रता आणि शासनाच्या संबंधित नियमांवर अवलंबून असते.
पेन्शनधारक आणि कुटुंबीयांनी काय करावे?
संबंधित प्रकरणात पात्रता असल्यास कर्मचाऱ्याचे कार्यालय, वेतन व लेखा कार्यालय (PAO) आणि पेन्शनशी संबंधित विभाग आवश्यक कागदपत्रांची पडताळणी करून पुढील प्रक्रिया पूर्ण करतात.
पात्र पेन्शनधारकांना नवीन नियमित पेन्शन पेमेंट ऑर्डर (PPO) जारी झाल्यानंतर जुना तात्पुरता पेन्शन पेमेंट ऑर्डर (PPPO) संबंधित बँकेकडे जमा करावा लागू शकतो. याबाबत संबंधित कार्यालय किंवा बँकेकडून दिलेल्या सूचनांचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे.
तसेच, पेन्शनधारकांनी दरवर्षी नोव्हेंबर महिन्यात जीवन प्रमाणपत्र (Life Certificate) सादर करण्याच्या लागू नियमांचे पालन करावे.
सर्व कर्मचाऱ्यांना जुनी पेन्शन मिळणार का?
या निर्णयाबाबत कर्मचाऱ्यांनी एक महत्त्वाची बाब लक्षात घेणे आवश्यक आहे. NPS मधून OPS मध्ये हस्तांतरणासाठी सुधारित कार्यपद्धती जारी झाली असली, तरी त्यामुळे सर्व सरकारी कर्मचाऱ्यांना जुनी पेन्शन निवडण्याचा सरसकट अधिकार मिळत नाही.
सुधारित SOP ही विशिष्ट पात्र पेन्शन प्रकरणांशी संबंधित आहे. त्यामुळे नियमित सेवेत असलेल्या प्रत्येक NPS धारक कर्मचाऱ्याला या निर्णयाचा लाभ मिळेल, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.
कर्मचाऱ्यांनी कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी केंद्र सरकारच्या संबंधित कार्यालयीन आदेशाचा अभ्यास करावा आणि आपल्या विभागाकडून अधिकृत माहिती घ्यावी. NPS to OPS Pension Update
अधिकृत संदर्भ : केंद्रीय पेन्शन लेखा कार्यालयाच्या संकेतस्थळावरील 19 ऑक्टोबर 2026 रोजीचा सुधारित SOP आदेश.
सविस्तर कर्मचारी, पेन्शन, NPS, OPS, EPFO आणि सरकारी निर्णयांच्या अपडेट्ससाठी भेट द्या — employeesindia.in
कर्जासाठी अर्ज करण्यापूर्वी हे जाणून घ्या! बँक तुमची परतफेड क्षमता कशी तपासते?
शिक्षकांवर १५६ प्रकारच्या अशैक्षणिक कामांचा बोजा! अध्यापनावर परिणाम; शिक्षण विभाग काय निर्णय घेणार?
महागाई भत्ता वाढीची प्रतीक्षा कायम! केंद्रीय कर्मचाऱ्यांचा DA 60% वरून 63% होणार? पगारात किती वाढ होईल?
एसटी कर्मचाऱ्यांची दिवाळी खारट? मुख्यमंत्र्यांना खारा फराळ पाठवणार; हजारो कोटींची थकबाकी असल्याचा दावा
सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या राजीनाम्याबाबत सर्वोच्च न्यायालयाचा महत्त्वाचा निर्णय; कोणाला मिळू शकतो दिलासा?
निवृत्त कर्मचाऱ्यांच्या काल्पनिक वेतनवाढीला ब्रेक! वित्त विभागाचा मोठा आदेश; पेन्शनधारकांचे लक्ष पुढील निर्णयाकडे
नमस्कार employeesindia.in हि एक न्युज पोर्टल आहे . या पोर्टल वर तुम्हाला तुमच्या हक्काच्या ताज्या घडामोडी वाचण्यास मिळतील . मला पत्रकारिता क्षेत्रामध्ये 5 वर्षाचा अनुभव आहे त्याचा मी या पोर्टल वर लिखाणासाठी उपयोग करत आहे करत आहे .