इराण-इस्रायल तणावामुळे भारतात LPG टंचाईचा धोका? सरकारने तेल कंपन्यांना दिले मोठे आदेश. LPG Gas Update.
LPG Gas Update. : मध्यपूर्वेत वाढत चाललेल्या तणावाचा परिणाम आता भारतावरही होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. आणि यांच्यातील युद्धाचा विस्तार झाला तर भारतात स्वयंपाकासाठी वापरल्या जाणाऱ्या LPG गॅसच्या पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
याच पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने देशातील सर्व तेल शुद्धीकरण कंपन्यांना एलपीजी उत्पादन वाढवण्याचे आदेश दिले आहेत. आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था च्या अहवालानुसार, मध्यपूर्वेतील वाढता संघर्ष आणि पुरवठा साखळीतील अडथळे लक्षात घेऊन हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
एलपीजी उत्पादन वाढवण्याचे आदेश. LPG Gas Update.
सरकारने जारी केलेल्या आदेशानुसार देशातील सर्व रिफायनरी कंपन्यांनी प्रोपेन आणि ब्युटेन या वायूंचा वापर प्राधान्याने LPG तयार करण्यासाठी करावा असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
या आदेशानंतर या वायूंचा वापर इतर औद्योगिक किंवा पेट्रोकेमिकल उत्पादनासाठी करण्यावर तात्पुरती मर्यादा येणार आहे.
याचा उद्देश म्हणजे देशातील कोट्यवधी ग्राहकांना स्वयंपाकाचा गॅस नियमित मिळत राहावा हे सुनिश्चित करणे.
सरकारी तेल कंपन्यांना प्राधान्य
सरकारच्या आदेशानुसार प्रोपेन आणि ब्युटेनचा पुरवठा सरकारी तेल कंपन्यांना प्राधान्याने करावा असे सांगण्यात आले आहे.
यामध्ये प्रमुख कंपन्या अशा आहेत :
या कंपन्यांमार्फत देशभरातील LPG वितरण केले जाते. भारतात सध्या सुमारे ३३.२ कोटी सक्रिय LPG ग्राहक आहेत. त्यामुळे कोणत्याही परिस्थितीत घरगुती गॅसचा पुरवठा खंडित होऊ नये यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
रिलायन्ससारख्या खासगी कंपन्यांवर परिणाम
सरकारच्या या निर्णयाचा सर्वाधिक परिणाम खासगी क्षेत्रातील कंपन्यांवर होऊ शकतो. विशेषतः या कंपनीच्या उत्पादनावर आणि निर्यातीवर याचा प्रभाव पडण्याची शक्यता आहे.
कारण प्रोपेन आणि ब्युटेनचा वापर अल्काइलेट्ससारख्या पेट्रोकेमिकल उत्पादनासाठी केला जातो. हे उत्पादन पेट्रोलची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी वापरले जाते.
गेल्या वर्षी रिलायन्सने दर महिन्याला सरासरी चार अल्काइलेट्स कार्गो निर्यात केले होते. मात्र आता या वायूंचा वापर LPG निर्मितीसाठी केल्यास त्या उत्पादनात घट होऊ शकते.
कंपन्यांच्या नफ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता
उद्योग तज्ज्ञांच्या मते, पेट्रोकेमिकल उत्पादनांच्या तुलनेत LPG ची बाजारातील किंमत कमी असते.
उदाहरणार्थ :
- पॉलीप्रोपायलीन
- अल्काइलेट्स
ही उत्पादने LPG पेक्षा जास्त किमतीत विकली जातात. त्यामुळे कंपन्यांना पेट्रोकेमिकल उत्पादनातून अधिक नफा मिळतो.
सरकारच्या आदेशानुसार उत्पादनाचा वापर LPG साठी वळवला गेल्यास कंपन्यांच्या नफ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ मार्ग सर्वात मोठे आव्हान
भारतासाठी सर्वात मोठा धोका म्हणजे स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ हा सागरी मार्ग अडचणीत येणे.
हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल व वायू वाहतूक मार्ग मानला जातो. या मार्गानेच मध्यपूर्वेतील देश जगभर तेल आणि गॅस निर्यात करतात.
भारत आपले ५०% कच्चे तेल आणि ५४% एलएनजी आयात याच मार्गाने करतो.
जहाजांची वाहतूक मोठ्या प्रमाणात घटली
मध्यपूर्वेतील तणावामुळे या मार्गावरील जहाजांची वाहतूकही कमी झाली आहे.
- २८ फेब्रुवारी रोजी या मार्गावरून ९१ जहाजे गेली होती
- सध्या ती संख्या घटून २६ जहाजांवर आली आहे
यामुळे तेल आणि गॅस पुरवठ्याबाबत जागतिक स्तरावर चिंता वाढली आहे.
पेट्रोनेटची जहाजे कतारमध्ये अडकली
भारताची LNG आयात करणारी प्रमुख कंपनी यांची तीन मोठी जहाजे सध्या येथे पोहोचण्यात अडचणींचा सामना करत आहेत.
हे बंदर मधील सर्वात मोठे LNG निर्यात केंद्र आहे.
भारतात गॅस टंचाई होईल का?
सध्याच्या परिस्थितीत भारतामध्ये तात्काळ LPG टंचाई होण्याची शक्यता कमी असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. कारण सरकारने आधीच उत्पादन वाढवण्याचे आणि पुरवठा सुरक्षित ठेवण्याचे पाऊल उचलले आहे.
मात्र मध्यपूर्वेतील तणाव वाढल्यास आणि तेल-गॅस पुरवठा मार्ग पूर्णपणे बंद झाल्यास जागतिक ऊर्जा बाजारावर मोठा परिणाम होऊ शकतो, ज्याचा अप्रत्यक्ष परिणाम भारतावरही होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
इराण-इस्रायल तणावामुळे निर्माण झालेल्या संभाव्य संकटाचा विचार करून भारत सरकारने आधीच उपाययोजना सुरू केल्या आहेत. LPG उत्पादन वाढवणे, सरकारी कंपन्यांना प्राधान्य देणे आणि पुरवठा सुरक्षित ठेवणे या माध्यमातून देशातील कोट्यवधी ग्राहकांना गॅसचा पुरवठा सुरळीत ठेवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
नमस्कार employeesindia.in हि एक न्युज पोर्टल आहे . या पोर्टल वर तुम्हाला तुमच्या हक्काच्या ताज्या घडामोडी वाचण्यास मिळतील . मला पत्रकारिता क्षेत्रामध्ये 5 वर्षाचा अनुभव आहे त्याचा मी या पोर्टल वर लिखाणासाठी उपयोग करत आहे करत आहे .
